Het woord ‘handelsverdrag’ heeft ongeveer hetzelfde sex-appeal van een krop andijvie en witte sportsokken, maar waarom zien en horen we tegenwoordig niets anders in het nieuws? De verdragen, die CETA en TTIP heten, zetten regeringen en burgers lijnrecht tegenover elkaar, met demonstraties als gevolg. Hoe kan het dat we opeens allemaal over de zeik gaan over een paar handelsafspraken?

Oké, super als je nog niet afgehaakt bent, want dit verhaal lijkt wat taai. We gaan ons best doen het zo helder mogelijk uit te leggen. Allereerst, handelen = goed. Of je nou handelt met je buurvrouw, de bakker op de hoek of met Frankrijk, het brengt money in the bank. CETA en TTIP zijn ook ideeën voor dit soort verdragen. Maar voordat we in details treden, zetten we de harde feiten per verdrag voor je op een rijtje.

Wat betekent het?

TTIP staat voor Transatlantic Trade and Investment Partnership.

Ja, daar schiet ik niks mee op.

Het gaat om een handelsverdrag tussen de Verenigde Staten en de Europese Unie (28 landen)

En wat betekent het als we dit verdrag met de Verenigde Staten hebben?

Als TTIP wordt aangenomen, betekent dat dat alle controles op buitenlandse producten op de schop gaan. Stel: Nederlanders zijn dol op Chinese bananen. Dan kopen Nederlandse groenteboeren graag daar hun bananen. Maar in de wet staat dat je allerlei belastingen moet betalen op buitenlandse producten. En voor groente en fruit bestaat een hele lijst met regels voordat je het importeert. Die regels zijn voor Nederland weer anders dan China. Je snapt wel dat voor iedere keer dat de groenteboer Chinese bananen wil kopen, hij zeeën van tijd kwijt is met papierwerk invullen, extra belasting betalen en zich ook nog druk maken om die verschillende controles. Kortom, dit gaat zo lastig, dat hij besluit die Chinese bananen niet meer te importeren. Groenteboer z’n klanten kwijt, wij onze bananen. Iedereen verdrietig. Maar als er een speciaal handelsverdrag wordt gesloten tussen Nederland en China voor die overheerlijke Chinese bananen, dan worden die regels gelijk getrokken en komen we sneller aan onze bananen. Je voelt vast waar dit naartoe gaat: TTIP moet de invoercontroles tussen de Verenigde Staten en de EU gelijk trekken, zodat handelen soepeler gaat. En dat gaat dan niet om bananen, maar om écht alles. Auto’s, cosmetica, voedsel, noem maar op.

Maar nu komt het.

De EU heeft voor sommige producten andere controles en eisen dan de VS dat heeft. Die regels heeft de EU in goed beraad bedacht en daar zijn we tevreden mee. Zo hebben we in de EU besloten dat we geen kippenvlees verkopen dat is gereinigd met chloor. In de VS doen ze dat nog wel. Als TTIP van kracht is, kunnen Amerikaanse kippenbedrijven hun chloorvlees hier zonder problemen op de markt brengen, ook al is dat in strijd met onze regels. En wat het helemaal vreemd maakt: als wij dat vlees weigeren, kan het Amerikaanse kippenbedrijf de EU aanklagen, want ja, we hebben nou eenmaal getekend. Dat aanklagen gebeurd door de ISDS. Als de EU een product weigert, gaan drie advocaten achter gesloten deuren de zaak uitvechten, dat wil dus zeggen dat de buitenwereld niet weet hoe het met de zaak staat en of er geen oneerlijke deals worden gesloten. Lekker dan.

De tegenstanders van TTIP hameren vooral op het feit dat we door TTIP onze eigen regels maar naast ons neergooien. We hebben al een aantal akkoorden getekend voor een beter milieu en klimaat, en door TTIP kunnen bepaalde beslissingen uit die klimaatakkoorden weer weggegooid worden. Beetje zonde, toch?

Als je nog steeds leest, high five! Nu je weet hoe TTIP werkt, snap je CETA ook veel sneller. Want daar gaan we het nu over hebben.

Wat betekent het?

CETA staat voor Comprehensive Economic and Trade Agreement.

Dat zegt me weer niks.

Het gaat om een zelfde verdrag als TTIP, maar dan tussen Canada en de EU.

En, wil dat een beetje lukken?

Nou, het scheelde maar een haartje of CETA was de onderhandelingen doorgekomen. Terwijl iedereen aan het ruziemaken was over TTIP, ging achter de schermen iedere EU-lidstaat akkoord met CETA. Iedereen? Nee, Wallonië, het franstalige gedeelte van België lag dwars. Zij gingen niet akkoord en zolang dat niet gebeurd, kan België volgens hun grondwet niet akkoord gaan.

Waarom ging Wallonië niet akkoord?

Daar zijn verschillende redenen voor te bedenken. Wallonië heeft gewoon te weinig voordeel van CETA. Ze importeren en exporteren veel minder dan het Nederlandstalige Vlaanderen. Wanneer er Canadese producten naar België komen, zijn de Walen bang dat de concurrentie voor hun eigen boeren en producenten te groot wordt. Hierdoor kon het verdrag niet doorgaan en hangt CETA aan een zijden draadje. De Canadese minister van handel Cynthia Freeland vond het zo jammer dat CETA op losse schroeven stond, dat ze met tranen in haar ogen aan journalisten vertelde dat ze voorlopig nog moesten wachten. Als Wallonië voor maandagavond (24 oktober) niet akkoord gaat met CETA, is het hele plan van tafel.

Voorlopig zijn we dus nog niet af van de handelsverdragen. Zowel TTIP als CETA zorgen voor veel discussies waar zowel regeringen, winkeleigenaars als milieuactivisten iets over te zeggen hebben. En wij willen gewoon het liefst een kip die niet met chloor gewassen is.

Als je meer wilt weten hierover, kijk dan zeker deze filmpjes van Zondag met Lubach over TTIP en CETA.